ทดลองงาน 119 วัน กฎหมายกำหนดไว้จริงหรือไม่
หลายบริษัทกำหนดช่วงทดลองงานไว้ 119 วัน จนเกิดความเข้าใจว่าเป็นระยะเวลาสูงสุดที่กฎหมายบังคับไว้ ความจริงคือ กฎหมายคุ้มครองแรงงานไม่ได้กำหนดว่าการทดลองงานต้องมีระยะเวลา 119 วัน และไม่ได้กำหนดระยะทดลองงานสูงสุดไว้โดยตรง
ตัวเลข 119 วันเกี่ยวข้องกับเรื่องค่าชดเชยมากกว่าระยะทดลองงาน
ทำไมบริษัทจึงนิยมใช้ 119 วัน
เมื่อนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างซึ่งทำงานติดต่อกันครบ 120 วันแต่ยังไม่ครบ 1 ปี และไม่มีเหตุยกเว้นตามกฎหมาย ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าชดเชยไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน
หลายองค์กรจึงกำหนดวันประเมินผลก่อนครบ 120 วัน เพื่อให้ตัดสินใจเรื่องการจ้างต่อได้ก่อนที่สิทธิค่าชดเชยระดับแรกจะเริ่มต้น แต่ไม่ได้หมายความว่าเมื่อเลิกจ้างก่อนครบ 120 วัน นายจ้างจะไม่มีหน้าที่อย่างอื่นเลย
ลูกจ้างทดลองงานเป็นลูกจ้างตั้งแต่วันแรก
เมื่อเริ่มทำงานภายใต้การควบคุมของนายจ้างและได้รับค่าจ้าง สถานะลูกจ้างและสิทธิตามกฎหมายแรงงานย่อมเริ่มขึ้น ไม่ต้องรอให้ผ่านทดลองงานก่อน
สิทธิพื้นฐานอาจรวมถึงค่าจ้าง วันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี การลาป่วยตามจริงและค่าจ้างระหว่างลาป่วยตามเงื่อนไขของกฎหมาย ตลอดจนสิทธิอื่นตามลักษณะการจ้าง
ส่วนวันหยุดพักผ่อนประจำปี กฎหมายกำหนดสิทธิขั้นต่ำเมื่อทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี เว้นแต่นายจ้างให้สิทธิตามส่วนหรือให้สิทธิมากกว่ากฎหมาย
ไม่ผ่านทดลองงาน ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าหรือไม่
กฎหมายถือว่าสัญญาจ้างทดลองงานเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา การเลิกจ้างจึงต้องพิจารณาเรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้าตามรอบจ่ายค่าจ้าง หรือการจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า เว้นแต่มีเหตุที่กฎหมายให้นายจ้างเลิกจ้างได้ทันทีโดยไม่ต้องบอกกล่าว
คำว่า “ล่วงหน้า 1 งวด” ไม่ได้หมายถึง 30 วันเสมอไป ต้องดูวันจ่ายค่าจ้างและวันที่แจ้งเลิกจ้างของแต่ละกรณี
ทำงานไม่ครบ 120 วัน ยังเรียกร้องอะไรได้บ้าง
แม้ยังไม่มีสิทธิค่าชดเชยตามเกณฑ์ 120 วัน ลูกจ้างอาจยังมีสิทธิเรียกร้อง เช่น
- ค่าจ้างและค่าตอบแทนที่ค้างจ่าย
- สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า
- ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด หรือสิทธิอื่นที่เกิดขึ้นแล้ว
- ค่าเสียหายจากการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม หากข้อเท็จจริงแสดงว่าไม่มีเหตุสมควรหรือมีลักษณะไม่เป็นธรรม
สิทธิแต่ละรายการใช้หลักเกณฑ์และข้อยกเว้นต่างกัน จึงต้องตรวจสัญญาจ้าง ข้อบังคับการทำงาน เหตุเลิกจ้าง และพฤติการณ์จริงร่วมกัน
ข้อควรตรวจสอบเมื่อได้รับแจ้งว่าไม่ผ่านทดลองงาน
- วันที่เริ่มงานและวันมีผลเลิกจ้าง
- รอบและวันจ่ายค่าจ้าง
- หนังสือประเมินผล หนังสือเตือน หรือเหตุผลที่นายจ้างแจ้ง
- จำนวนค่าจ้างและสิทธิที่ยังค้าง
- เอกสารที่นายจ้างขอให้ลงนาม โดยเฉพาะใบลาออกหรือเอกสารสละสิทธิ
การใช้คำว่า “ทดลองงาน” ไม่ทำให้สิทธิของลูกจ้างหายไปโดยอัตโนมัติ ประเด็นสำคัญคือข้อเท็จจริงของการจ้าง เหตุเลิกจ้าง และการปฏิบัติตามขั้นตอนของกฎหมาย
แหล่งข้อมูลราชการ
- กระทรวงแรงงาน: สิทธิหน้าที่นายจ้างและลูกจ้าง
- กระทรวงแรงงาน: แนวคำตอบกรณีเลิกจ้างเพราะไม่ผ่านทดลองงาน
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ตรวจสอบกฎหมาย ณ วันที่ 30 กรกฎาคม 2569 ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับข้อเท็จจริงเฉพาะกรณี